H 17 Een analyse en diagnose
Leestip voor het maken van kwantitatieve analyses:
Basisboek Statistiek met Excel", 3e druk, aut.: Ben Baarda en René van Vianen, uitg. Noordhoff
Voor een methode om te redeneren: https://www.reasoninglab.com/nl/
Leessuggestie voor het maken van een GAP analyse:
https://www.mindonmap.com/nl/blog/how-to-do-gap-analysis/
Voor het kiezen van het juiste grafiektype om gegevens te visualiseren:
Tips voor coderen:
https://www.scriptium.nl/interviews-coderen/
Voorbeeldcasus Zorginstelling De Korenbloem
Op basis van interviews, enquête en HRM-data stelt Lena de volgende diagnose op:
Diagnose: hoofdoorzaken hoog verzuim thuiszorgafdeling
1. Hoge werkdruk door onderbezetting (oorzaak én gevolg van verzuim — negatieve spiraal)
Bewijs: 78% van enquêterespondenten geeft aan 'regelmatig over grenzen te gaan'; HRM-data tonen structurele inzet op vrije dagen.
2. Gebrekkige begeleiding bij terugkeer na verzuim
Bewijs: 7 van 9 geïnterviewden noemen het ontbreken van een herstelgesprek; protocol bestaat wel maar wordt structureel niet uitgevoerd (slechts 18% gedocumenteerd).
3. Lage sociale steun vanuit direct leidinggevenden (teamleiders)
Bewijs: gemiddelde enquêtescore 'steun leidinggevende' = 2,6/5;
4. Onvoldoende herstelbeleid en re-integratiestructuur
Bewijs: geen vaste tijdstippen voor frequentiegesprekken; 4 van 6 langdurig zieken zijn nooit aangemeld bij bedrijfsarts.
5. Verouderd, onbekend en niet-nageleefd verzuimprotocol
Bewijs (documentanalyse + interviews): protocol stamt uit 2019 en beschrijft geen herstelgesprek;
61% van medewerkers weet niet waar het te vinden is; 2 van 4 teamleiders kenden het niet;
praktijknaleving minimaal (18% gedocumenteerde herstelgesprekken).
Verband met oorzaak 2 en 4: de gebrekkige begeleiding en re-integratie zijn deels een direct
gevolg van het ontbreken van een helder, actueel en bekend protocol dat teamleiders houvast biedt.
Lena sluit het diagnosehoofdstuk af met een prioritering: oorzaak 1 en 2 zijn het meest direct aan te pakken en verklaren samen 60-70% van het frequente kortdurend verzuim. Oorzaak 4 is het meest urgent vanwege het groeiend langdurig verzuim. Oorzaak 5 — het verouderde protocol — is tegelijk een zelfstandige oorzaak én een verklaring voor oorzaak 2 en 4: zonder werkend protocol ontbreekt de structuur voor goede begeleiding en re-integratie. Aanpak van oorzaak 5 versterkt daarmee de effectiviteit van alle andere interventies.
Methodische noot: van hypothese naar bewezen oorzaak
In de problem mess (H2) werden vier hypothetische oorzaken benoemd, waaronder 'onduidelijke procedures'.
Na empirisch onderzoek is deze hypothese bevestigd en uitgewerkt tot oorzaak 5.
Dit illustreert de juiste werkwijze: de problem mess is een startpunt voor onderzoek, Die problem mess komt tot uiting i het onderstaande oorzaak-gevolgdiagram.
De schaarste aan gekwalificeerd personeel is een oorzaak die buiten de afbakening van de opdracht valt. De mogelijke impact van de reputatieschade op het werven van medewerkers is niet onderzocht, maar wel een risico. De onderbezetting en de hoge werkdruk versterken elkaar en het stijgend verzuim is zowel een oorzaak als een gevolg van de hoge werkdruk.
